ქართული შრიფტის წარმატება GRANSHAN-ის მე-13 საერთაშორისო შრიფტის კონკურსში

 

 

შრიფტის დიზაინის კონკურსები დიდ როლს თამაშობს შრიფტის ხარისხის დონის ამაღლებაში. საქართველო ბოლო წლების განმავლობაში ხშირად მონაწილეობს ისეთ საერთაშორისო კონკურსებში, როგორიცაა GRANSHAN, PANGRAM და ა.შ. ეს დიდი ნაბიჯია, როგორც ქართული შრიფტის ცნობადობის ასამაღლებლად მსოფლიო ტიპოგრაფიის სფეროსთვის, ასევე შრიფტის დიზაინის ხარისხის ამაღლებისთვის.  

 

დღეს ვისაუბრებთ, პროფესიონალურ შრიფტის კონკურსზე GRANSHAN-ი. საქართველო მონაწილე ქვეყნების სიაში 2023 წელს შევიდა. 

 

ასოციაცია „ქართული შრიფტი“-ს პრეზიდენტი  ნინო ჯიშკარიანი რამოდენიმე წლის განმავლობაში აწარმოაბდა მოლაპარაკებას GRANSHAN-ის წარმომადგენლებთან. ნინო არის გრაფიკოს დიზაინერი, მხატვარი და რამდენიმე წიგნის ავტორი, ასოციაცია „ქართული შრიფტის“ ერთერთი დამფუძნებელი და პრეზიდენტი და  ქართულ-ამერიკული უნივესიტეტის ასოცირებული პროფესორი ტიპოგრაფიისა და შრიფტის დიზაინის განხრით. გრანშანის კონკურსზე ქართული დამწერლობის ჯგუფის ჟიურის თავმჯდომარე და საქართველოს წარმომადგენელი  ძირითად ჟიურიში.

 

 

GRANSHAN-ის არალათინური შრიფტების საერთაშორისო კონკურსი

 

 

 

 

GRANSHAN  არალათინური შრიფტების საერთაშორისო კონკურსია, რომელიც გამოავლენს პროფესიონალურ შრიფტებს მსოფლიო მასშტაბით. ის ხელს უწყობს შრიფტის დიზაინის სტანდარტების ამაღლებას და სფეროს ენთუზიასტების გამოვლენას.  

 

გრანშანი 2008 წელს სომხეთის კულტურის სამინისტრომ და მიუნხენის ტიპოგრაფიულმა საზოგადოებამ დააარსა ეროვნული შრიფტების კონკურსის სახით. 2009 წელს კონკურსს შეუერთდა სომხეთს მიუნხენის ტიპოგრაფიული საზოგადოება, 2010 წლიდან ორივე დაწესებულება წარმატებით აწყობს შრიფტების კონკურსს ერთად. 

 

2021 წლიდან(მანამდე იყო ყოველწლიური) კონკურსი ტარდება ყოველ ორ წელიწადში. 2024 წელს ჩატარდა GRANSHAN-ის მე-13 კონკურსი, სადაც ქართული ანბანი ოფიციალურად დაემატა კონკურსში მონაწილე ენათა სიას. ეს თავისთავად მნიშვნელოვნად ზრდის ქართული შრიფტის დიზაინის ხილვადობას საერთაშორისო ასპარეზზე. 

 

 

 

პრიზიორი შრიფტების პოსტერები შეგიძლიათ იხილოთ ლინკზე.

 

ქართული შრიფტი ყურადღების ცენტრშია!

 

ქართული შრიფტის დიზაინის სფეროსთვის საამაყოა, რომ GRANSHAN-ის მთავარი პრიზი მოიპოვა ანა სანიკიძემ საქართველოდან, რედინგის უნივერსიტეტის შრიფტის დიზაინის სამაგისტრო პროგრამის კურსდამთავრებულმა, შრიფტისთვის Adapter Georgian. ასევე, მიიღო მეორე პრიზი შრიფტისთვის Nocturno Georgian. 

 

 

1. როგორი გამოცდილებაა თქვენთვის, როგორც ქართველი შრიფტის დიზაინერისთვის საერთაშორისო კონკურსის მოგება? 

 

საკმაოდ ემოციური და მოულოდნელი იყო გრანშანის პრიზების მიღება, განსაკუთრებით გრან პრის. კონკურსის ფარგლებში, გრან პრის პრიზიორი აირჩევა ყველა დამწერლობასა და კატეგორიას შორის. იმის გათვალისწინებით, რომ ჯერ კიდევ ახალბედა შრიფტის დიზაინერი ვიყავი, ნამდვილად ვერ წარმოვიდგენდი რომ ამდენი პროფესიონალისთვის კონკურენციის გაწევას შევძლებდი. შესაბამისად, ორმაგად სასიხარულო იყო ამ ჯილდოს მოპოვება. პირველ რიგში, იმიტომ რომ ქართული ტიპოგრაფიის განვითარებასა და პოპულარიზაციაში საკუთარი მცირე წვლილის შეტანა მაინც შევძელი; მეორე — ეს გამარჯვება ნიშანი იყო რომ პროფესიულად სწორი მიმართულებით ვვითარდებოდი.

 

 

 

 

2. რამ შთაგაგონათ „Adapter Georgian“-ის შექმნა? 

 

2022 წელს, დიზაინ-კონფერენციაზე ყოფნისას, გავიცანი შრიფტის სტუდია „როზეტას“ (Rosetta) დამფუძნებელი, დავიდ ბრეზინა. როგორც აღმოჩნდა, ის ერთ-ერთი შრიფტის ოჯახის ქართული ადაპტაციის შექმნას გეგმავდა. რამდენიმე თვის შემდეგ პროექტზე მუშაობა დავიწყეთ, და 2024 წლის იანვარში გამოქვეყნდა Adapter Text-ის ქართული ვერსია. შესაბამისად, ვერ ვიტყვი, რომ ეს რაიმე განსაკუთრებული შთაგონების შედეგი იყო. თუმცა, საწყის წერტილად მქონდა უკვე არსებული ლათინური დიზაინი და ქართული მხედრული დამწერლობა, რომლის ფორმები და პროპორციები უნდა შემექმნა მაღალი კითხვადობის სპეციფიკის გათვალისწინებით.

 

3. რა გამოწვევები და სირთულეები შეგხვდათ ქართული ტექსტური შრიფტის დიზაინის შექმნის პროცესში? 

 

„ადაპტერი“ ჩემთვის პროფესიონალურად შესრულებული მხოლოდ მეორე პროექტი და პირველი დაბალკონტრასტული შრიფტი იყო. შესაბამისად, ახალაღებული პასუხისმგებლობის გამო საკმაოდ ვღელავდი. ალბათ პირველ სირთულედ სწორედ ჩემი გამოუცდელობა უნდა ჩაითვალოს. თუმცა მგონია, რომ ეს ღელვა საბოლოოდ სასარგებლო აღმოჩნდა და დიზაინის ხარისხზეც დადებითად აისახა.

 

მეორე სირთულე პროპორციების სწორად განსაზღვრა იყო. გასათვალისწინებელი იყო არა მხოლოდ მაღალი კითხვადობისთვის აუცილებელი ქართული პროპორციების შერჩევა, არამედ ლათინურთან ჰარმონიული შეხამებაც, რათა შრიფტი მრავალდამწერლობიან ტიპოგრაფიაში კომფორტულად გამოსაყენებელი ყოფილიყო.

 

 

 

 

მესამე გამოწვევა თავად არსებული შრიფტის ხასიათის ქართულში გადმოტანა იყო. დაბალკონტრასტულ შრიფტებში დიზაინის ხასიათს მცირე დეტალების უნიკალურობა და ერთიანობა ქმნის, და სწორედ ამ ხასიათის „დაჭერა“ იყო ალბათ ყველაზე კომპლექსური ამოცანა. თუმცა, თუ შედეგებს დავუჯერებთ, ეს სირთულეც წარმატებით გადავლახე, რაზეც მიღებული ჯილდოები მეტყველებს: „Adapter“-ის ქართულმა ვერსიამ არამხოლოდ გრანშანის პირველი პრიზი და გრან პრი მოიპოვა, არამედ Type Directors Club-ის ტიპოგრაფიული კონკურსის 2025 წლის ერთ-ერთი გამარჯვებულიც გახდა.

 

 

 

 

„ჟიურიზე შთაბეჭდილება მოახდინა, თუ რამდენად კარგად „თარგმნა“ ანა სანიკიძემ სანს სერიფის კონცეფცია ტექსტურ შრიფტად. შრიფტს (Adapter Georgian) ახასიათებს აქტუალობა, სრულფასოვანი კითხვადობა და ქართულისათვის დამახასიათებელი პროპორციები“. 

- ტოში ომაგარი, კონკურსის ჟიურის თანა-თავმჯდომარე. 

 

ამას გარდა, პირველი ადგილის პრიზი მოიპოვა ნიკა ხიპაშვილმა, შრიფტით Mersad. 

 

 

 

 

თავისი დახვეწილი და თანამედროვე დიზაინით, Mersad-მა უკვე არაერთ კონკურსში მოიპოვა პრიზი. ამჯერად, კი საერთაშორისო აღიარება GRANSHAN-ის საერთაშორისო კონკურსისგან მიიღო. 

 

 

 

ნიკას დაჯილდოების ცერემონიას დიზაინის ინსტიტუტმა უმასპინძლა.

 

 

 

 

სხვადასხვა ნომინაციებში პრიზები აიღეს: ლაშა გიორგაძემ, შრიფტით LGV Mefe Erekle, Ten Waffle Studio – ალექსანდრე სუკიასოვმა და სერგო ტიტენკოვმა, შრიფტით Setantica.

 

 

 

 

1. გილოცავთ ჯილდოს მიღებას! შეგიძლიათ გვიამბოთ იმ შრიფტის შესახებ, რომელმაც გრანშანის კონკურსზე აღიარება მოიპოვა?

 

როგორც დასახელებიდან ჩანს, ჩვენი შრიფტი არის შემუშავებული სპორტული არხი სეტანტასთვის. დასახელებაში გვინდოდა გვეჩვენებინა ჩვენი სიყვარული Helvetica-ს მიმართ. ეს ჩვენთვის იყო ვარიატიული შრიფტის შემუშავების პირველი გამოცდილება, რა თქმა უნდა წარმატებით ჩავაბარეთ გამოცდა.

 

 

   

 

 

            2.  გვიამბეთ  Ten Waffle Studio-ს შესახებ...

 

 

მე და სერგო ერთმანთს ვიცნობთ 15 წელიწადზე მეტია. ამ დროის განმავლობაში გვიმუშავია ათობით სხვადასხვა პროექტზე. როგორც შრიფტებზე, ასევე გრაფიკული დიზაინის მიმართულებით. მე და სერგოს გვაქვს შექმნილი 100-ზე მეტი ადაპტირებული ლოგოტიპი და 20-ზე მეტი შრიფტი. პირველი შრიფტი შევიმუშავეთ ერთად 2010 წელს საქართველოს ბანკისთვის. დიდი გამოცდილება შევაგროვეთ და შეცდომებიც დავუშვით. იყო მომენტები, როდესაც უარის თქმა გვინდოდა დამკვეთისთვის. თუმცა, საბოლოო ჯამში გამოვიდა უნიკალური პროდუქტი, რომელსაც საქართველოს ბანკი იყენებდა 8 წელიწადზე მეტი.

ბოლო წლებში იმატა კომპანიების რაოდენობამ, რომელსაც სურს თავისი უნიკალური  შრიფტის შემუშავება. ხვდებიან მის მარკეტინგულ ძალას და საჭიროებას. ამან გამოიწვია Ten Waffles Studio-ში გაერთიანება. ამ სტუდიის ფარგლებში ვქმნით სხვადასხვა კომპანიებისთვის ქართულ შრიფტებს. უკვე ვიმუშავეთ სეტანტასთან, ვისოლთან, ბორჯომთან და სხვა დიდ კომპანიებთან. ვითანამშროლეთ ისეთ კომპანიებს როგორც, ბორჯომი, თიბისი ბანკი, საქართველოს ბანკი, ტერა ბანკი, საქართველოს საფეხბურთო ნაკრები, ჯი-ტექსი, კავკასუს ავტო იმპორტი, მარშე და სხვა.

 

 

 

 

            3.   როგორ აღწერთ თანამშრომლობის პროცესის სპეციფიკას ტიპოგრაფიის სფეროში (თქვენ მონაწილეობა მიიღეთ სტუდიის Ten Waffle Studio სახით, საქართველოში შრიფტის სტუდიების ჩამოყალიბება - შრიფტის დიზაინის სფეროს განვითარებისთვის მნიშვნელოვანი ნაბიჯია, როგორია თქვენი, როგორც სტუდიის მუშაობის პროცესი, როგორ თანამშრომლობთ, როგორც დიზაინერები?)

 

როგორც ზემოთ ავღნიშნე მე და სერგო ერთმანეთს ძალიან დიდი ხანია რაც ვიცნობთ. ერთმანეთთან მუშაობა გკვეკომფორტულება, რადგანაც სერგო არის გამორჩეული სპეციალისტი. ჩვენ უკვე დიდი ბარგი გვაქვს შეგროვებული  როგორც დამკვეთთან კომუნიკაციის, ასევე ფონტის შემუშავების. 

 

სტუდიის შიგნით გავანაწილეთ პასუხისმგებლობა შემდეგნაირად: 

 

• სერგო იწყებს პროცესს მუდბორდის და ასოების ხატვით და დამკვეთთან ვიზუალური ფორმების შეთანხმებით. ეს პროცესი სტანდარტულად გრძელდება დაახლოებით 2-3 კვირის განმავლობაში.

• შემდეგ, როდესაც ასოების ფორმა დადასტურებულია, საქმეში ვერთვები მე. ვიწყებ ტექნიკურ გამართვას. ამ ნაწილსაც ჭირდება დაახლოებით 2-3 კვირა. 

 

დამკვეთს ვეკონტაქტებით თითქმის ყოველდღიურ რეჟიმში — ვაჩვენებთ პროგრესს და ვათანხმებთ დეტალებს. 

 

 

 

გრანპრის გადაცემის და დაჯილდოების ცერემონია, რედინგის უნივერსიტეტში გაიმართა, სადაც GRANSHAN-ის ფონდმა გამარჯვებულები გამოავლინა. პრიზიორი შრიფტები იხილეთ ლინკზე.

 

 

 

 

მოგვიანებით, თბილისში,დიზაინის ინსტიტუტმა  უმასპინძლა გრანშანის ქართველი გამარჯვებულებისთვის პრიზების გადაცემის ცერემონიას.

 

 

 

კონკურსზე ორგანიზატორი, ჟიურის წევრები და მონაწილეები ისაუბრებენ:

 

 

ნინო ჯიშკარიანი 

(ორგანიზატორი, ქართველი ჟიურის თავმჯდომარე):

 

 

 

 

1. ქალბატონო ნინო, თქვენ დიდი შრომა ჩადეთ GRANSHAN-ის კონკურსის ორგანიზებაში. რა პროცესი გაიარეთ და როგორ უზრუნველყავით ქართული დამწერლობის კონკურსში დამატება?

 

„გრანშანი“ ძალიან მასშტაბური და დიდი მნიშვნელობის კონკურსია, რომელმაც 15 წლის წინ დაიწყო არა-ლათინურენოვანი წერილობითი სისტემების ჩართვა საერთაშორისო კონკურსებში და რომელიც არა-ლათინური შრიფტების პოპულარიზაციას ემსახურება. 

 

გრანშანთან ჩვენი ურთიერთობა დაიწყო 2017 წელს, გრანშანის დაარსებიდან 10 წლის იუბილეზე ერევანში, სომეხი კოლეგების მიწვევით, სადაც წარვსდექით ქართული შრიფტის გამოფენით(გამოფენის კურატორი ნ. ჯიშკარიანი) და კონფერენციაზე, მოკლე მიმოხილვით ქართულ შრიფტზე(წარმდგენი გ. ხატიაშვილი). იქ გავიცანი დამფუძნებელი ედიკ ხაბუძიანი, ასევე ბორის კოჰანი, ტოში ომაგარი და კიდევ რამდენიმე საინტერესო ჟიურის წევრი და დიზაინერი.  ერთ-ერთ მათგანს, გერმანელ დიზაინერ სუზან ზიპელს (ეხლა უკვე, ვადის გასვლის გამო, ჟიურიში მის ადგილს ვერონიკა ბურიანი იკავებს) 2022-ში თბილისშიც ვუმასპინძლეთ.. ასევე ბატონი ედიკიც იყო თბილისში ჩამოსული ორჯერ მოლაპარაკებებზე, ერთხელ მარტო, მეორედ კი ბორის კოჰანის ვიზიტის დროს 2023-ში.  ასე დაიწყო ჩვენი ინტენსიური ურთიერთობა და მოლაპარაკებები, რაც საბოლოოდ 2023 წელს  წარმატებით დასრულდა. მნიშვნელოვანია, რომ არალათინური შრიფტების კონკურსებს მკაფიო იდეა უდევს საფუძვლად, ის რომ მსოფლიოში ძირითად ტიპოგრაფიად ლათინური გამოიყენება, სხვა ენებისთვის დამახასიათებელი, განსხვავებული ვიზუალი ნაკლებადაა დემონსტრირებული და „გრანშანი“ თავის მისიად სწორედ ამ გამოწვევასთან გამკლავებას ცდილობს, რაც უკვე საქართველოსთვისაც დიდი შესაძლებლობაა. 

 

2. დაჯილდოების ცერემონია საქართველოში გაიმართა დიზაინის ინსტიტუტში. რა როლი შეასრულეთ დიზაინის ინსტიტუტში დაჯილდოების ცერემონიის ორგანიზებაში?

 

რედინგის უნივერსიტეტში დაჯილდოების შემდეგ, ვისაუბრეთ მე და ბორის კოჰანმა და გადაწყდა, რომ დანარჩენ გამარჯვებულებსაც თბილისში, ადგილზე გადასცემდნენ ჯილდოებს, თან გამარჯვებულ ნამუშევრებს დაბეჭდავდნენ და ჩამოიტანდნენ საგამოფენოდ. ცერემონიის ჩატარებას ვფიქრობდი სამხატვრო აკადემიაში, ვინაიდან წინა ჩამოსვლაზე დავათვალიერებინეთ და აღფრთოვანდა ძველი შენობით, მაგრამ ვინაიდან არდადეგების პერიოდს ემთხვეოდა და სტუდენტები ვერ დაესწრებოდნენ, არჩევანი შევაჩერე ახლად გახსნილ, დიზაინის ინსტიტუტზე. 

 

 

 

 

ვესაუბრე ინსტიტუტის ხელმძღვანელ ნინო ეგაძეს, რომელმაც მზაობა გამოთქვა და იქვე დავგეგმეთ დაჯილდოების მეორე დღისთვის ვერონიკა ბურიანის ვორქშოპიც. ცერემონიის ორგანიზება დიზაინის ინსტიტუტმა ითავა, რისთვისაც მადლობა მათ. ჩემი ამ გადაწყვეტილებით, ორი კარგი საქმე გაკეთდა. ის რომ ცერემონიამ არაჩვეულებრივად ჩაიარა და დიზაინის ინსტიტუტმა თანამშრომლობის მემორანდუმი გააფორმა გრანშანთან.

 

 

 

      3. როგორ ხედავთ ქართული შრიფტის დიზაინის მომავალს ამ ეტაპის შემდეგ?

 

ასთი მასშტაბის საერთაშორისო კონკურსში მონაწილეობა ქართულ დამწერლობას და მოძრავ ასოს, მის უნიკალურობას, ვფიქრობ, კიდევ უფრო პოპულარულს გახდის. 

 

      4. თქვენი პერსპექტივიდან გამომდინარე, როგორი ტემპით ვითარდება ქართული შრიფტის დიზაინის სფერო ამჟამად და რამდენად დიდია ახალგაზრდების დაინტერესება?

 

ტემპი ცუდი არ არის, ხარისხი შედარებით ნაკლები..

ვფიქრობ ახალგაზრდების დაინტერესება არის, მაგრამ თუ შევადარებთ მაგალითად ომის მდგომარეობაში მყოფ უკრაინას, რომელიც კონკურსებსაც კი აწყობს, ვერც ტემპით და ვერც დაინტერესებით ვერ შევედრებით.. ალბათ კიდევ მეტი პოპულარიზაციაა საჭირო ახალგაზრდების დაინტერესებისთვის.

 

     5. რა რჩევას მისცემდით ახალბედა ქართველ შრიფტის დიზაინერებს?

 

რაც შეიძლება მეტი პრაქტიკა, ესკიზებზე მუშაობა, მოთმინების გამომუშავება, საქმისადმი სიყვარულით მიდგომა გემოს გასაგებად...

ისე, სანამ საკუთარს შექმნიან, ბევრი ათვალიერონ და იკითხონ სპეციალური ლიტერატურა..

 

 

 

მერაბ გეწაძე 

(ქართველი ჟიურის წევრი):

 

 

 

 

1. მოგვიყევით ჟიურის წევრობის გამოცდილებაზე GRANSHAN-ის კონკურსზე?

 

ჟიურის წევრობა მომატებული პასუხისმგებლობაა შრიფტის ხარისხის განსაზღვრისას. საჭიროა წარმოდგენილ შრიფტში დაინახო არამხოლოდ მიგნებული კარგი ფორმები, არამედ ის საწყისებიც კი, რისი ბოლომდე რეალიზება ავტორმა ვერ მოახერხა საკმაო გამოცდილების არ ქონის თუ სხვა მიზეზთა გამო. 

 

2. რა რჩევას მისცემდით ახალბედა დიზაინერებს, რომელთაც სურთ მონაწილეობა მიიღონ GRANSHAN-ის მსგავს კონკურსებში?

 

Ნებისმიერი კონკურსი რაღაც დოზით შეიცავს გაურკვევლობის მოლოდინს, უცნობია სხვა კონკურსანტების ნამუშევრრების დონე და ხარისხი, მაგრამ ეს არ უნდა გახდეს მოდუნების საბაბი, ყოველთვის საკუთარი უნარის და გამოცდილების მაქსიმუმის რეალიზება მატებს კონკურსანტს გამარჯვების შანსს. 
GRANSHAN-ის კონკურსი შრიფტების საერთაშორისო არეალში პოზიციონირებს როგორც უმაღლესი პროფესიონალური პლატფორმა და შესაბამისად მონაწილეებისაგან მოითხოვს მაღალ ხარისხს.

 

3. შრიფტების შეფასებისას რა კრიტერიუმებს მიიჩნევთ ყველაზე მნიშვნელოვნად?

 

სხვადასხვა კატეგორიის შრიფტებისათვის შესაბამისი კრიტერიუმები არსებობენ , თუმცა უმეტეს მომხმარებლებისათვის უპირველესია მხატვრული ღირსება, ხოლო კითხვადობა, ლაკონურობა, ტექნოლოგიურობა, ეკონომიურობა ნაკლებ მნიშვნელოვანია. Მე Მიმაჩნია, რომ ყველა ეს კრიტერიუმი ერთნაირად მნიშვნელოვანია და ხარისხიანი შრიფტის განუყოფელი შემადგენელია.

გიგა ხატიაშვილი 

(ქართველი ჟიურის წევრი):

 

 

 

 

      1.როგორ შეაფასებდით თქვენს გამოცდილებას GRANSHAN-ის კონკურსის ჟიურის შემადგენლობაში? 

 

ეს საინტერესო პროცესია, ყოველი წევრი ექვემდებარება სერთო დებულებებს, თუმცა მსაჯობის პროცესში ხშირია საინტერესო, ინდივიდუალური აზრების გაზიარება. ჟიურის წევრების ცოდნა და გამოცდილება მრავალფეროვანია, მსჯელობისას აზიარებენ შეუდარებელ ცოდნას, ზოგჯერ ხრიკებსა და საიდუმლოებს. ასე, რომ ეს საკმაოდ საინტერესო და სასარგებლო გამოცდილების წყაროა. 

 

      2. თქვენ უკვე 28 წელია მუშაობთ დიზაინის და მარკეტინგის სფეროში, ამასთან, ხართ მრავალი ქართული შრიფტის ავტორი. როგორ შეაფასებთ საქართველოში შრიფტის დიზაინის განვითარების ტენდენციებს ამ დროის განმავლობაში? 

 

მაშინ, 1997 წელს, პროფესიული კარიერის გარიჟრაჟზე ჩემთვის პირველი გამოწვევა ყოველი ბრენდისათვის ორიგინალური ლოგოტიპის შექმნა იყო; არა მხოლოდ იმიტომ, რომ ფონტ-ბიბლიოთეკები მრავალფეროვნებისა და ხარისხის კუთხით სერიოზულ უკმარისობას განიცდიდნენ, არამედ იმიტომ, რომ არსებულ შრიფტებს სტილისტურად და ქრონოლოგიურად აქტუალობა დაკარგული ჰქონდათ. მაშინვე მოვიმარჯვე ჩემი პროფესორის ინნა დივნოგორცევა-გრიგოლიას მიერ გაზიარებული ცოდნა და დავიწყე ამ ხარვეზის გამოსწორების მცდელობა აქციდენტური(საპლაკატე, სასათაურო) ტიპის მიმართულებით. არვიცი, რატომ და იმ პერიოდში დამკვეთების მნიშვნელოვან ნაწილს ქართული შრიფტი ეხამუშებოდათ მე კი ვეცდებოდი “მწარე აბის დატკბილებას”, ჯერ ვერბალურად უამრავი კამათისა და განმარტების სახით მერე კი გრაფიკულად გათანამედოებული გარე-სარეკლამო აბრებისა, თუ ეტიკეტების სახით. მიუხედავად პროფესიული გამბედაობისას ხშირი იყო სხვადასხვა ტიპოგრაფიკული თუ კონსტრუქციული ხარვეზიც თეორიული ცოდნის წყაროების მწვავე უკმარისობის (და დარგში თაობათა წყვეტის) გამო. ემილ რუდერის “ბადე”, იან ჩიჰოლდის “წიგნის იერი” და რამოდენიმე სხვა ძველი ლათინური თუ კირილიცური შრიფტების კონსტრუირებს სახელმძღვანელო … სულ ეს იყო და ეს. დღეს, ახალგაზრდა თაობის დიზაინერებს ცოდნის მიღებისა და გამოცდილების გაცვლის უამრავი საშუალება გააჩნია, მიხარია, რომ ჩვენ საზოგადოებას ქართული საშრიფტო ხელოვნება შეუყვარდა, დაიწყო ამ საქმის კომერციული აღიარება და დაფასება; იზრდება ქართული ციფრული შრიფტების ანუ ფონტ-ბიბლიოთეკების მოცულობა, სულ უფრო მეტი სტუდენტი ამ ხელოვნებას გერმანიის, ჰოლანდიისა და შვეიცარიის აღიარებულ სკოლებში აღიარებულ ოსტატებთან ეუფლება. დარგის ამჟამინდელი ვითარება დიდი იმედების მომცემია, თუმცა სამუშაო კიდევ ბევრია. დასახვეწია დარგობრივი ტერმინოლოგია, თეორიული საფუძვლები და მრავალი სხვა. 

 

3.როგორც ბრენდინგისა და შრიფტის დიზაინის სფეროში მომუშავე ადამიანი, როგორ აფასებთ შრიფტების გავლენას ბრენდის იდენტობაზე? 

 

ორიგინალური შრიფტი. ბრენდისათვის შექმნილი შრიფტი არის კომუნიკაციის მნიშვნელოვანი აქტივი. ორიგინალური შრიფტი ბრენდსა და მომხმარებლის შორის რუტინული, ვიზუალური ურთიერთობის განახლებასა და გახალისებასაც იწვევს. ბრენდისათვის ორიგინალური შრიფტის შექმნა დადებითათ იმეტყველებს ბრენდის რეპუტაციაზე, როგორც პედანტურად ყურადღებიან, მზრუნველ მოსამსახურეზე. 

 

 

სოფიო კვანტალიანი 

(ქართველი ჟიურის წევრი):

 

 

 

 

1. მოგვიყევით ჟიურის წევრობის გამოცდილებაზე, რას ნიშნავს თქვენთვის საერთაშორისო ჟიურის წევრობა?

 

უნდა ვთქვა, რომ ეს ჩემი პირველი გამოცდილებაა ჟიურის წევრის როლში. განსაკუთრებით საინტერესო აღმოჩნდა საერთაშორისო კონკურსის წევრობა. პირველ რიგში დიდი მადლობა ქართული ჟიურის თავმჯდომარეს, ქალბატონ ნინო ჯიშკარიანს მოწვევისთვის. თავიდან კინაღამ შემაფერხა იმ ფაქტორმა, რომ კერძოდ ფონტის ინჟინერია არ არის ჩემი ვიწრო სპეციფიკა. ძალიან მიხარია, რომ დავთანხმდი და მივიღე  ასეთი მნიშვნელოვანი გამოცდილება. ჟიურის წევრებთან ერთად მუშაობა იყო მართლაც ძალიან საინტერესო პროცესი. ჩვენი უცხოელი კოლეგები არიან მაღალი დონის პროფენიონალები და ძალიან კეთილგანწყობილი ადამიანიები. ქართული გუნდი კი, მიუხედავად იმისა, რომ უმეტესი მათგანი ჟურის წევრობის ფარგლებში გავიცანი, ძალიან შეკრული და ერთსულოვანი აღმოჩნდა. გადაწყვეტილებას ყველა ჩვენგანი რასაკვირველია დამოკიდებლად იღებდა, თუმცა საბოლოო ჯამში მოსაზრებები ძირითადად ერთმანეთს დაემთხვა, რაც მართლაც სასიხარულო იყო ჩემთვის.

 

რაც მთავარია, მინდა ხაზი გავუსვა, თუ რა მნიშვნელოვანია ჩვენი ქვეყნის ჩართვა ამ კონკურსში. ეს ხომ პირდაპირპროპორციულად ჩვენი დამწერლობის მსოფილო მასშტაბით პოპულარიზაციას ნიშნავს. თანაც როგორი საამაყო და სასიხარულოა, რომ ჩართვისთანავე გრანპრი მოიპოვა ჩვენმა ქვეყანამ და არაჩვეულებრივმა ანა სანიკიძემ, (რედინგის უნივერსიტეტის შრიფტის დიზაინის სამაგისტრო პროგრამის კურსდამთავრებულმა) შრიფტისთვის Adapter Georgian. ასევე, მეორე პრიზი შრიფტისთვის Nocturno Georgian. 

 

ამას გარდა, პირველი ადგილის პრიზი მოიპოვა ნიკა ხიპაშვილმა, შრიფტით Mersad. 

 

აგრეთვე დანარჩენი ჯილდოები, რომლებიც აგრეთვე ქართველმა მონაწილეებმა მიიღეს ლაშა გიორგაძემ, შრიფტით LGV Mefe Erekle, Ten Waffle Studio – ალექსანდრე სუკიასოვმა და სერგო ტიტენკოვმა, შრიფტით Setantica.

 

2. როგორ შეაფასებდით შრიფტის დიზაინის საკონკურსო ნამუშევრებს პრაქტიკული გამოყენების კუთხით? 

 

როგორც ვხვდები გამარჯვებულ ნამუშევრებზე მეკითხებით: 

გრანპრის მფლობელი ფონტი - Adapter Georgian არის ძალიან სადა, თანამედროვე, კარგად კითხვადი, მართლაც რომ ადვილად და ეფექტურად გამოსაყენებელი. აგრეთვე მინდა აღვნიშნო, რომ შეიცავს 16 სხვადასხვა სტილს და აქვს 7 სხვადასხვა დამწერლობის მხარდაჭერა. 

დარწმუნებული ვარ, რომ ძალიან მოქნილი და კარგად გამოსაყენებელია პრაქტიკაში.

 

Nocturno Georgian - მოხდენილი სერიფის ოჯახის ფონტია. ნამუშევარში კარგად ჩანს ქართული დამწერლობის სირბილე და ამასთან ერთად ისიც ძალიან თანამედროვეა.

 

Mersad არის ჩემთვის, როგორც დიზაინერისთვის აღსანიშნავი თავისი განსაკუთრებული სახასიათო დეტალებით და აგრეთვე მინდა აღვნიშნო რომ ძალიან თანამედროვეა და ამავდროულად ინარჩუნებს ქართული ფონტის თავისებურებებს.

 

LGV Mefe Erekle განსაკუთრებით მხატვრულია, ინსპირირებულია საქართველოს ისტორიული მემკვიდრეობით. პირადად მე მას კონტექსტიდან გამომდინარე გამოვიყენებდი განსაკუთრებით სათაურებისთვის და ციტატებისთვის.

 

Setantica აგრეთვე მასშტაბური და პროფესიონალურად გამართული ნამუშევარია, სპეციალურად შექმნილი სპორტული არხისთვის Setanta sports. ძალიან სახასიათო გარშემოწერილობა აქვს და 25 ენის მხარდაჭერას მოიცავს. 

 

3. როგორ მოქმედებს თქვენი გამოცდილება ისეთ მსხვილ ბრენდებთან თანამშრომლობაში, როგორიცაა TBC ბანკი, შრიფტის დიზაინის პრაქტიკული ღირებულების გაგებაზე?

 

შრიფტი არის კორპორატიული იდენტობის ერთერთი მთავარი შემადგენელი კომპონენტი. ამიტომ ყველა სერიოზულ კომპანიას აუცილებლად უნდა ქონდეს თავისი ორიგინალური შრიფტი. ის უნდა იყოს პროფესიონალების მიერ შექმნილი და მოიცავდეს ყველა საჭირო კომპონენტს: სხვადასხვა სისქეს, საჭირო ენების მხარდაჭერას და სიმბოლოებს.

ამ ეტაპზე თიბისი სწორედ ასეთი შრიფტით ოპერირებს. 

 

ერთი ძირითადი კორპორატიული შრიფტის გარდა დიდი კომპანიები დამატებით ყიდულობენ  თავიანთ საჭიროებებზე მორგებული, უკვე გამზადებული ფონტების მოხმარების უფლებას, რომ საჭირო შემთხვევაში შეძლონ მათი გამოყენება.

 

 

ლაშა გიორგაძე 

(ქართველი ჟიურის წევრი):

 

 

 

 

1. ლაშა, უკვე დიდი ხანია ქართული შრიფტის დიზაინის სფეროში მუშაობთ და არაერთი შრიფტი გაქვთ შექმნილი სხვადასხვა ბრენდისთვის. რამდენად საინტერესო გამოცდილებაა თქვენთვის საერთაშორისო კონკურსზე ჟიურის როლში ყოფნა?

 

რა თქმა უნდა  საინტერესო იყო,  ძალიან კარგი კონკურსია, აქ არის ძალიან საინტერესო და ამ საქმის პროფსიონალი ადამიანები, მათთან ურთიერთაბით და ამ კონკურში ჩართულობით ძალიან კმაყოფილი ვარ

 

2. თქვენმა ერთ-ერთმა შრიფტმა  LGV Mefe Erekle, აიღო საპრიზო ადგილი. როგორი გამოცდილებაა ასეთ პრესტიჟულ შეჯიბრში პრიზის აღება?

 

 

 

 

 ამ სფეროსთან ნებისმიერი ჩართულობა, კავშირი, ჩემთვის ძალიან კარგი გამოცდილებაა. საპრიზო ადგილიც ძალიან სასიამოვნოა, როცა ასეთი ხალხი შენს ნამუშევარს დადებითად აფასებს

 

3. რა მთავარ პრობლემებს გამოყოფდით ქართული შრიფტის დიზაინის სფეროში?

 

ალბათ მეტი ისეთი სივრცე სადაც საქმის პროფესიონალები ასწავლიან ამ საქმეს. ასევე მეტი ინფორმაციის მიწოდება ამ საქმით დაინტერესებული ადამიანებისთვის სხვადასხვა არხებიდან. მაგალითისთვის Granshan-ის ფესტივალიც ნაკლებად გაზიარდა და არც ისე ბევრმა ადამიანმა გაიგო ამის შესახებ. მითუმეტეს როცა საქართველო პირველად იღებდა მონაწილეობას. ვფიქრობ მეტი ყურადრება უნდა დათმობოდა ამას როგორც წამყვან სატელევიზიო არხებზე ასევე სოც ქსელებში

 

4. რა რჩევას მისცემდით საქართველოში მომუშავე დამწყებ შრიფტის დიზაინერებს?

 

არ იჩქარონ, ბევრი იმუშაონ ზოგადად, ბევრი ცადონ, ბევრი დახატონ, იგრძნონ თითოეული ასონიშნას ხასიათი მანერა, შეიგრძნონ სტილი, ასონიშნების ურთიერთკავშირი, ყურადღება გაამახვილონ ასევე ტექნიკურად ზუსტ, სუფთა შესრულებაზე, მოისმინონ რჩევები, ანალიზი გაუკეთონ, გაფილტრონ რჩევები, როცა საკმარისი გამოცდილება დაგროვდება შედეგიც დადგება

 

სტატიის ავტორი:

 

   მარიამ ჩაჩანიძე

 

 

 

 Facebook     Instagram