„Futura®100“ - მსოფლიოსთვის კარგად ნაცნობ ფონტების ოჯახს ქართული ანბანიც შეემატა

 

 

Futura®100 — ᲙᲚᲐᲡᲘᲙᲐ ᲐᲮᲐᲚ ᲡᲐᲤᲔᲮᲣᲠᲖᲔ

 

ცოტა შრიფტმა შეიტანა თანამედროვე ვიზუალური კულტურის ჩამოყალიბებაში ისეთივე დიდი წვლილი, როგორც Futura®- მ . 1927 წელს პოლ რენერის მიერ შექმნილი ფონტის სუფთა გეომეტრია და რაციონალური პროპორციები მოდერნისტული ეპოქის სულისკვეთებას ასახავდა. 

 

Futura პროგრესის უნივერსალურ სიმბოლოდ იქცა — გამოიყენებოდა პოსტერებზე, პროდუქტებსა და კოსმოსურ ხომალდებზეც კი — თუმცა, ის თითქმის ერთი საუკუნის განმავლობაში მხოლოდ ლათინურ ანბანს მოიცავდა. 

 

 

 

 

თითქმის 100 წლის შემდეგ, TypeTogether-მა , Bauer Types- თან თანამშრომლობით , Futura-ს ახალი სიცოცხლე აჩუქა — ისეთი, რომელიც ნამდვილად შეესაბამება თანამედროვე გლობალურ სამყაროს. მათი პროექტი, Futura®100 , აფართოებს რენერის „სიცხადისა და ფუნქციონალურობის“ იდეას მსოფლიოს მრავალენოვან დამწერლობებში.

 

 

ᲠᲝᲒᲝᲠ ᲨᲔᲘᲥᲛᲜᲐ  Futura®100?

 

 

 

 

 

TypeTogether-ის თანადამფუძნებლებმა, ვერონიკა ბურიანმა და ხოსე სკალიონემ , ორი წელი დაუთმეს რენერის არქივების შესწავლას - ფონტის ნახატებს, ჩანაწერებს და თითოეული მრუდისა და პროპორციის განხილვას. ფუტურას ხელახლა შექმნის ნაცვლად, ჩამოყალიბდა  უფრო ფართო კითხვა:

— რა მოხდებოდა, Futura თავიდანვე მთელი მსოფლიოსთვის რომ ყოფილიყო შექმნილი?

 

 

 

 

შედეგად მივიღეთ Futura®100 , მრავალანბანიანი შრიფტების ოჯახი, რომელსაც ამჟამად 12 დამწერლობის სისტემის მხარდაჭერა აქვს : ლათინური, ბერძნული, ქართული, სომხური, ებრაული, არაბული, ტაილანდური, ლაოსური, ქმერული, კირილიცა, მიანმარის და პანაფრიკული ლათინური. 

 

 

 

 

თითოეული დამწერლობა მოიცავს ექვს ვერტიკალურ სტილს შესაბამისი დახრილი (italic) შრიფტებითა და  ვარიაციული შრიფტებით.

 

2026 წლისთვის ოჯახი კიდევ უფრო გაიზრდება — დამატებით 11 დამწერლობით, მათ შორის, ინდური ანბანებით, გამარტივებული ჩინურითა და ჰანგულით — რაც მსოფლიოს მოსახლეობის 90%-ზე მეტს მოიცავს.

 

 

 

 

შთამბეჭდავი ტექნიკური მასშტაბის მიღმა, Futura®100 ფილოსოფიური პროექტია. თითოეული დამწერლობის შრიფტი შემუშავდა ადგილობრივ დიზაინერებთან თანამშრომლობით, რომლებიც კარგად იცნობენ თავიანთი დამწერლობის კულტურულ და ვიზუალურ ნიუანსებს. შედეგად კი მიიღეს არა ერთგვაროვანება, არამედ ჰარმონიულობა - ერთი გლობალური შრიფტი, ყველა ანბანის კულტურული თავისებურებების შენარჩუნებით. 

 

 

ᲥᲐᲠᲗᲣᲚᲘ ᲐᲜᲑᲐᲜᲘᲡ ᲓᲐᲛᲐᲢᲔᲑᲐ Futura®100-ᲘᲡ ᲞᲠᲝᲔᲥᲢᲨᲘ

 

 

ახალ დამატებულ შრიფტებს შორისაა ქართული დამწერლობა, რომლის ავტორიც ანა სანიკიძეა, ქართველი შრიფტის დიზაინერი და კალიგრაფი. მისი ამოცანა იყო Futura-ს მკაცრი გეომეტრიული რიტმის ქართული ანბანის ბუნებრივ მრგვალ და რბილ სტრუქტურაში გადმოტანა, რასაც შესანიშნავად გაართვა თავი. ქართული შრიფტის ფორმასთან დაკავშირებით კი კონსულტაციას უწევდა ქართველი შრიფტის დიზაინერი აკაკი რაზმაძე.

 

 

 

 

შედეგი შესანიშნავად დაბალანსებულია. ის ინარჩუნებს Futura-ს თანამედროვე სიზუსტეს და ამავდროულად, ქართულ ენაში იდეალურადაა შექმნილი. ეს ვერსია უბრალოდ თარგმანზე მეტია — ეს კულტურებს შორის დიალოგია, სადაც ქართული დიზაინი ფორმის საერთო გლობალური ენის ნაწილი ხდება.

Futura®100 Georgian- ით , TypeTogether-მა და ანა სანიკიძემ ტიპოგრაფიის ისტორიას კიდევ ერთი თავი შემატეს. ქართული შრიფტის განვითარებისთვის კი ახალი მნიშვნელოვანი ნაბიჯი გადაიდგა ისეთი გლობალური შრიფტის პროექტში ჩართვით, როგორიცაა Futura.

 

 

Futura®100 Georgian- ᲘᲡ ᲨᲔᲡᲐᲮᲔᲑ ᲛᲘᲡᲘ ᲐᲕᲢᲝᲠᲘ, ᲐᲜᲐ ᲡᲐᲜᲘᲙᲘᲫᲔ ᲘᲡᲐᲣᲑᲠᲔᲑᲡ: 

 

1. როგორ ჩაერთეთ Futura®100-ის ქართული დიზაინის შექმნაში?

 

Futura®100-ის ქართულის დიზაინზე მუშაობა 2023 წლის ბოლოს დავიწყეთ. შრიფტის სტუდია TypeTogether დამიკავშირდა და პროექტის შესახებ გამაცნო, რის შემდეგაც პირველად დრაფტზე მუშაობას შევუდექით. დრაფტის დამტკიცების შემდეგ რამდენიმე თვიანი პაუზა მქონდა, რამაც საშუალება მომცა დიზაინი „დასვენებული თვალით“ გამეანალიზებინა, რაც შრიფტის დიზაინში ძალიან მნიშვნელოვანია. აქტიური მუშაობის ფაზა 2024 წლის ბოლოს დავიწყეთ და 2025-ის სექტემბრისთვის უკვე ფონტის პრეზენტაციაც მოხდა. 

2. ფუტურას გეომეტრიული სისტემა საკმაოდ მკაცრია. რა გამოწვევების წინაშე  აღმოჩნდით მისი ქართული დამწერლობის უფრო მოქნილ ფორმებთან ადაპტაციისას?

 

თუ რენერის დიზაინს დააკვირდებით, ნახავთ, რომ ოთხკუთხა ფორმები (მაგ. n) ბევრად ვიწროა, ვიდრე მრგვალი ფორმის მოდელზე აგებული სიმბოლოები (მაგ. o), რაც ტექსტში საინტერესო ბალანსსა და დინამიკას ქმნის.

ქართულში არსებული მრგვალი ფორმების სიჭარბის გამო მრავალდამწერლობიანი ტიპოგრაფიისთვის აუცილებელი ჰარმონიული პროპორციების პოვნა უფრო მეტ დროსა და ტესტირებას მოითხოვდა, რადგან სიმბოლოები მოცულობითი და ლათინურ ფორმებთან შედარებით ოპტიკურად უფრო დიდი გამოდიოდა. შუა ტანის შემცირება, ალბათ, ყველაზე მეტად სწორედ ამ პროექტზე დამჭირდა.

 

 

 

 

ლათინურისგან განსხვავებით, ზედატანი და ქვედატანი უფრო მნიშვნელოვანია სიმბოლოების სწორი იდენტიფიცირებისთვის. ეს ხშირად პრობლემურია იმ შრიფტებში, რომლებსაც მოკლე ზედატანი და ქვედატანი აქვთ. რაც Futura®100-ის შემთხვევაში არ იყო პრობლემა და ორიგინალ დიზაინში არსებული გრძელი ვერტიკალური პროპორციები, ზედატანი და ქვედატანი, საკმაოდ კომფორტული სამუშაო აღმოჩნდა ქართულისთვის.

 

 

3. იყო თუ არა ტრადიციული ქართული კალიგრაფიის ან ადრეული ბეჭდური შრიფტების ასპექტები, რამაც შთაგაგონათ თქვენს პროექტში ტექნიკური თუ ვიზუალური გადაწყვეტილებების მიღებისას?

 

სანამ დიზაინის ეტაპზე გადავალ, პირველ რიგში ყოველთვის კვლევის სტადიას გავდივარ. ამ შემთხვევაში ეს გულისხმობდა ქართულში არსებული გეომეტრიული ფორმების ანალიზს – იქნებოდა ეს სასათაურე თუ სატექსტო შრიფტი.

 

Futura®100-ის ქართული ვერსიის შექმნისას მიზანი მხოლოდ ლათინური მონასმების ან პროპორციების იმიტაცია არ ყოფილა. მინდოდა, გადმომეცა საქართველოს ფუტურისტული მოძრაობის არსიც. რენერის იდეის მსგავსად, რომელიც დიზაინში ხელნაწერისა და კალიგრაფიის კვალის მოშორებას ისახავდა მიზნად, ქართული ფუტურისტული მოძრაობის დამფუძნებლებიც იზიარებდნენ მსგავს ხედვას. ისინი შრიფტის დიზაინითა და ტიპოგრაფიული ექსპერიმენტებით ცდილობდნენ ქართული გრაფემების დახვეწასა და მათი მომავლისთვის შესაფერის ფორმამდე მიყვანას.

 

 

 

 

 

შესაბამისად, ინსპირაციას ვეძებდი ფუტურისტული მოძრაობის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ჟურნალში – H2SO4-ში და იმ პერიოდის პოსტერების დიზაინებში. გარდა ამისა, რადგან Futura®100-ს სატექსტო ვერსიაც უნდა ჰქონოდა, სატექსტო შრიფტების პატარა ანალიზიც ჩავატარე. მთავარ რეფერენსად მქონდა გორდეზიანის გეომეტრიული შრიფტი მკაფიო და ანტონ დუმბაძის უნივერსიტეტის გარნიტური, სადაც კალიგრაფიული მონასმებიდან უფრო „მექანიკურ“ და გეომეტრიულ ფორმებზე გადასვლა მცირე დეტალებში ჩანს (მაგ. რ).

 

 

4. როგორი იყო დიზაინერების საერთაშორისო გუნდთან თანამშრომლობა, როდესაც ერთდროულად ამდენ შრიფტზე მუშაობდით?

 

დიდ გუნდთან დისტანციურად მუშაობა ხანდახან შეიძლება საკმაოდ ქაოტური იყოს, თუმცა TypeTogether-ს დიდი გამოცდილება აქვს დისტანციურ პროექტებში, და სისტემა ძალიან კარგად იყო აწყობილი. გვქონდა პლატფორმა, სადაც ყველას შეგვეძლო ერთმანეთის პროგრესის ნახვა, საერთო პრობლემების აღმოჩენა და შესაძლო გადაწყვეტილებების განხილვა.

 

ჩემთვის განსაკუთრებით საინტერესო იყო, როგორ ყალიბდებოდა ერთ სისტემაში ერთმანეთისგან განსხვავებული დამწერლობები. მგონია რომ მსგავსი პროექტები და დიდი გუნდები ახალი პერსპექტივების აღმოჩენისა და ცოდნის შეძენის უნიკალური შესაძლებლობაა და მიხარია რომ ამის შანსი მომეცა. 

 

 

 

5. პროექტის რომელი ნაწილი იყო თქვენთვის პირადად ყველაზე საინტერესო?

 

გავმეორდები, მაგრამ პირველ რიგში საერთაშორისო გუნდთან მუშაობა და სხვადასხვა დამწერლობის დიზაინის პროცესის გაცნობა იყო ჩემთვის განსაკუთრებულად საინტერესო. 

ასევე, მგონია, შეუძლებელია შრიფტის დიზაინერი იყო და არ გიყვარდეს პროცესში გამოჩენილი პატარ-პატარა გამოწვევები. ჩემთვის ყველაზე საინტერესო გამოწვევა ქართული რბილი, ორგანული ფორმების გეომეტრიულ სტრუქტურაში მოქცევა იყო. რამდენად გავართვით თავი უკვე დიზაინერების შესაფასებელია. 

 

 

6. როგორ ხედავთ ქართული შრიფტის დიზაინის მომავალს ასეთი გლობალური მრავალანბანიანი პროექტების კონტექსტში?

 

მგონია, რომ ქართული ტიპოგრაფია ახლა ძალიან საინტერესო განვითარების ეტაპზეა. ტიპოგრაფიისადმი მზარდი ინტერესის ფონზე ჩნდება მეტი შეკითხვები, რაც საბოლოოდ დიზაინის ხარისხის გაუმჯობესებას და არსებული პრობლემების ნელ-ნელა გადაწყვეტის გზების პოვნას უწყობს ხელს. პრობლემები კი საკმაოდ ბევრი გვაქვს, მათ შორის ტექნიკური.

სფეროში არსებული პრობლემების მოგვარება ერთი ან ორი ადამიანის ხარჯზე არ ხდება, ამისთვის აუცილებელია ერთობლივი ძალისხმევა. მსგავს პროექტებში ჩართულობა ხელს უწყობს დამწერლობის ცნობადობისა და მის მიმართ ინტერესის ზრდას – არა მხოლოდ ლოკალურად, არამედ გლობალურ ბაზარზე. ეს საშუალებას მოგვცემს გავიზიაროთ სხვადასხვა განვითარების ეტაპზე მყოფი დამწერლობების გამოცდილება, მივიტანოთ არსებული პრობლემები სწორ ადამიანებამდე და ერთობლივად ვიპოვოთ მათი გადაჭრის გზები, რაც ცალსახად ხელს შეუწყობს ქართული ტიპოგრაფიის განვითარებას.

 

Futura® is a registered Trademark of Bauer Types S.L. Used under license.

 

ვიზუალური მასალის წყარო:

https://www.type-together.com/new-release-futura100

https://www.behance.net/gallery/234369255/FUTURA100-Georgian 

 

 

 

 

 

სტატიის ავტორი:  

 

 

   მარიამ ჩაჩანიძე

 

 

 

 Facebook     Instagram