წიგნები შრიფტის დიზაინერებისთვის (ნაწ.1)

 

ქართული შრიფტის დიზაინი ჯერ კიდევ ჩამოყალიბების პროცესში მყოფი სფეროა, რომლის განვითარება მჭიდროდ უკავშირდება ცოდნისა და რესურსების ხელმისაწვდომობას. 

 

თანამედროვე ტიპოგრაფიაში, სადაც ლათინურ შრიფტებზე ასობით სამეცნიერო ნაშრომი, სახელმძღვანელო და კვლევაა გამოცემული, ქართული შრიფტის დიზაინის სფეროს განვითრებისთვის მნიშვნელოვანია ჩვენც გავიზიაროთ მათი გამოცდილება და გავამდიდროთ სფერო დამხმარე ლიტერატურით — წიგნებით, კვლევებითა და სახელმძღვანელოებით, რომლებიც გააერთიანებს ისტორიულ, ესთეტიკურ და ტექნიკურ ცოდნას.

 

სტატიაში გაგაცნობთ ტიპოგრაფიის სფეროსთან დაკავშირებულ ქართულ ლიტერატურას, მათ შორის, ელექტრონულ წიგნებს, ასევე თანამედროვე უცხოურ ლიტერატურას, რაც ხშირად გამოიყენება შრიფტის დიზაინერების მიერ. 

ᲥᲐᲠᲗᲣᲚᲘ ᲚᲘᲢᲔᲠᲐᲢᲣᲠᲐ

ᲥᲐᲠᲗᲣᲚᲘ ᲨᲠᲘᲤᲢᲘ ᲒᲠᲐᲤᲘᲙᲝᲡ-ᲓᲘᲖᲐᲘᲜᲔᲠᲔᲑᲘᲡᲗᲕᲘᲡ

„ქართული შრიფტი გრაფიკოს-დიზაინერებისთვის“  ორენოვანი (ქართულ-ინგლისური) პრაქტიკული სახელმძღვანელოა, რომელიც განკუთვნილია ქართული შრიფტით დაინტერესებული ქართველი და უცხოელი გრაფიკოს-დიზაინერებისთვის. 

 

წიგნი შედგება 5 ნაწილისგან: 

 

1. შესავალი — გვაწვდის ინფორმაციას ქართული შრიფტის განვითარების ისტორიისა და დღევანდელი მდგომარეობის შესახებ; 

2. ძირითადი ნაწილი - პრაქტიკული სახელმძღვანელო გრაფიკოს-დიზაინერებისთვის, ეხება ქართული ასონიშნების აგებისა და სიბრტყეზე განთავსების წესებს; 

3. მესამე ნაწილში წარმოდგენილია ქართულ შრიფტზე სხვადასხვა დროს მომუშავე პროფესიონალი მხატვრების მიერ ხელით შექმნილი შრიფტები; 

4. მეოთხე ნაწილში თანამედროვე, კომპიუტერული ფონტების ნიმუშებია ანოტაციებით.

5. ბოლო ნაწილი ეთმობა ქართულ შრიფტს ურბანულ სივრცეში.

 

შრიფტის დიზაინზე სახელმძღვანელოების გამოცემა მნიშვნელოვანია ქართული შრიფტის შესახებ ცნობიერების ამაღლებისთვის და ამ სფეროს განვითარებისთვის.

შეძენა შეგიძლიათ: ლინკი

 

წიგნის ავტორები:

ნინო ჯიშკარიანი, მერაბ გეწაძე.

წიგნი გამოცემულია კულტურის სამინისტროს მხარდაჭერით

ᲥᲐᲠᲗᲣᲚᲘ ᲢᲘᲞᲝᲒᲠᲐᲤᲘ(Კ)Ა ᲔᲡᲙᲘᲖᲘᲓᲐᲜ ᲤᲝᲜᲢᲐᲛᲓᲔ

ნინო ჯიშკარიანისა და მერაბ გეწაძის ავტორობით შექმნილი ახალი გამოცემაა, რომელიც გაგაცნობთ ქართული ტიპოგრაფიის სფეროს.

 

წიგნი წარმოადგენს პრაქტიკულ სახელმძღვანელოს ყველასთვის, ვისაც აინტერესებს ქართული ანბანის ფორმა, სტრუქტურა და შრიფტის შექმნის პროცესი. 

 

გამოცემა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია დიზაინერებისთვის, სამხატვრო მიმართულების სტუდენტებისთვის და ყველასთვის, ვინც ქართული ანბანით და ვიზუალური იდენტობის განვითარების საკითხებით არის დაინტერესებული.

შეძენა შეგიძლიათ: ლინკი

 

წიგნის ავტორები:

ნინო ჯიშკარიანი, მერაბ გეწაძე.

ᲥᲐᲠᲗᲣᲚᲘ ᲓᲐᲛᲬᲔᲠᲚᲝᲑᲐ ᲓᲐ ᲢᲘᲞᲝᲒᲠᲐᲤᲘᲙᲐ

ესაა წიგნი-ალბომი, რომელიც გაგაცნობთ არა მხოლოდ ქართულ შრიფტს, არამედ ქართული დამწერლობის განვითარებას ასომთავრულიდან მხედრულამდე, თანდართული მდიდარი ვიზუალური მასალით. 

მეცნიერთა და სპეციალისტთა მიერ ამ წიგნისთვის შექმნილ ტექსტებზე დაფუძნებულია აკა მორჩილაძის სტატიები. წიგნი პოპულარული ენით, მოკლედ და საინტერესოდ მოგვითხრობს ქართული ანბანის წარსულსა და დღევანდელობაზე. 

წიგნი შექმნილია ყველასთვის, ვინც დაინტერესებულია ქართული ტიპოგრაფიული მემკვიდრეობით, როგორ ვითარდებოდა ქართული დამწერლობა და შრიფტის დიზაინი საუკუნეების განმავლობაში და როგორ მოვიდა დღემდე.

შეძენა შეგიძლიათ: ლინკი

 

წიგნის შემადგენელი:

სოფიო კინწურაშვილი

პროექტის ავტორები: სოფიო კინწურაშვილი, თამაზ ვარვარიძე, ნანა ჭურღულია

გამომცემლობა: ბაკურ სულაკაური

წიგნი მომზადდა გრაფიკული დიზაინის ასოციაციის მიერ.

ᲥᲐᲠᲗᲣᲚᲘ ᲬᲘᲒᲜᲘᲡ ᲮᲔᲚᲝᲕᲜᲔᲑᲐ

ქართული ტიპოგრაფიის ბაზა საკმაოდ მდიდარ მემკვიდრეობას მოიცავს. მათ შორისაა წიგნის ყდებისთვის შექმნილი სატიტულო სტილიზებული წარწერები, რომლებიც საგანგებოდ იხატებოდა მხატვრებისა და ტიპოგრაფების მიერ. 

 

წიგნში შესულია 1888-2008 წლებში გამოცემული წიგნების გასაფორმებლად შექმნილი სატიტულო შრიფტები. გაეცნობით მცირე ინფორმაციას ამ ტიპოგრაფიული ნიმუშების ავტორებსა და მათ შემოქმედებაზე.

შეძენა შეგიძლიათ: ლინკი

 

წიგნის ელექტრონული ვერსია შეგიძლიათ იხილოთ ეროვნული ბიბლიოთეკის გვერდზე:

https://dspace.nplg.gov.ge/handle/1234/187648 

პროექტის ავტორი და შემადგენელი:

ნინო ჯიშკარიანი. 

გამომცემლობა: მერიდიანი

წიგნი ეძღვნება ოთარ ჯიშკარიანის ხსოვნას.

გამოცემულია საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს მხარდაჭერით.

 

 

ᲓᲐᲛᲬᲔᲠᲚᲝᲑᲐ 

ყველა შრიფტის ფესვები დამწერლობიდან მომდინარეობს. „დამწერლობა“ - გამომცემლობა არტანუჯის წიგნების სერიის „თან საკითავი“-ს 39-ე ნომერია. ამ მცირე ფორმატის დასურათებულ წიგნში გაიგებთ 100 საინტერესო ამბავს მსოფლიო დამწერლობებზე, მათ შორის, ქართულზე.

 

ესაა გამოცემა მათთვის, ვისაც უყვარს წიგნების „თან წაღება“ და კითხვა ნებისმიერ დროს, ნებისმიერ ვითარებაში. 

შეძენა შეგიძლიათ: ლინკი

 

წიგნის ავტორი:

დავით მაისურაძე

გამომცემლობა: არტანუჯი

H2So4

1924 წელს საქართველოში დაარსდა პირველი ფუტურისტული ჟურნალი “H2SO4”, რომელშიც შევიდა ქართველ ფუტურისტ მწერალთა და მხატვართა შემოქმედება. მხოლოდ ერთი ნომერი გამოვიდა 1924 წლის 25 მაისს. 

 

ჟურნალის სახელწოდება, „H2SO4“, გარდა იმისა, რომ ტექნიკის კულტზე მიგვითითებს, სხვა სპეციალურ სიმბოლურ დატვირთვასაც ატარებდა. ქართველი ფუტურისტების აზრით, გოგირდმჟავას ხსნარით, ანუ ფუტურისტული ხელოვნებით, უნდა განწმენდილიყო ქართულ პოეზიაში არსებული „გაფუჭებული“ ჰაერი.

 

ჟურნალში შეხვდებით ბენო გორდეზიანის მიერ მე-20 საუკუნის სასტამბო შრიფტებისა და დაკაბადონების სტილის ექსპერიმენტალურად გამოყენების ნიმუშებს. 

შეძენა შეგიძლიათ: ლინკი

 

ჟურნალის ელექტრონული ვერსია შეგიძლიათ იხილოთ ეროვნული ბიბლიოთეკის გვერდზე:

https://dspace.nplg.gov.ge/handle/1234/147211 

გამომცემელი: 

თბილისი : ქართველი ფუტურისტ-მწერლების ორგანო

ᲔᲚᲔᲥᲢᲠᲝᲜᲣᲚᲘ ᲬᲘᲒᲜᲔᲑᲘ

 

ᲥᲐᲠᲗᲣᲚᲘ ᲡᲐᲡᲢᲐᲛᲑᲝ ᲨᲠᲘᲤᲢᲔᲑᲘᲡ ᲪᲜᲝᲑᲐᲠᲘ : ᲙᲐᲢᲐᲚᲝᲒᲘ 

ეს წიგნი 1965წელს გამოშვებული პირველი პრაქტიკული სახელმძღვანელო იყო შრიფტის დიზაინზე. კატალოგის შემდგენელი მკითხველს სთავაზობს ქართული სასტამბო შრიფტების მოკლე ისტორიას, შეკრებილი აქვს ქართული შრიფტის იქამდე არსებული და შემონახული ყველა ნიმუში, ქართველი პოლიგრაფებისა და რედაქციების მუშაკებისთვის საქმის გასამარტივებლად.

 

ბენო გორდეზიანის გამოცემული ეს ცნობარი დღესაც არ კარგავს აქტუალობას და მნიშვნელოვან რესურსს წარმოადგენს მათთვის, ვინც დაინტერესებულია ქართული შრიფტის განვითარების ისტორიითა და დიზაინით.

წიგნის ელექტრონული ვერსია:

https://dspace.nplg.gov.ge/handle/1234/338983 

 

ავტორი:

ბენო გორდეზიანი 

გამოცემის წელი: 1965წ.

ᲥᲐᲠᲗᲣᲚᲘ ᲨᲠᲘᲤᲢᲘ

დიმიტრი და გიორგი გორდელაძეები ცნობილი ქართველი ტიპოგრაფები იყვნენ, რომლებიც აქტიურად მუშაობდნენ შრიფტის დიზაინისა და გრაფიკის მიმართულებით.

 

წიგნი მოიცავს როგორც თეორიულ ნაწილს დამწერლობისა და შრიფტის დიზაინის შესახებ, ასევე, გორდელაძეების შექმნილი შრიფტების ნიმუშებს. 

წიგნის ელექტრონული ვერსია:

https://dspace.nplg.gov.ge/handle/1234/6998

 

ავტორები:

გიორგი გორდელაძე, დიმიტრი გორდელაძე.

ᲥᲐᲠᲗᲣᲚᲘ ᲐᲜᲑᲐᲜᲘᲡ ᲒᲠᲐᲤᲘᲙᲣᲚᲘ ᲡᲐᲤᲣᲫᲕᲚᲔᲑᲘ

ეს წიგნი არის მათთვის, ვინც დაინტერესებულია ქართული ანბანის განვითარებით. არა მხოლოდ ისტორიით, არამედ ქართული ასოების ფორმების ღრმა კვლევითა და შესაბამისი ვიზუალური მასალით. 

წიგნის ელექტრონული ვერსია:

https://dspace.nplg.gov.ge/handle/1234/410517

 

ავტორი:

ელენე მაჭავარიანი

ᲣᲪᲮᲝᲣᲠᲘ ᲚᲘᲢᲔᲠᲐᲢᲣᲠᲐ

 

Designing Type

ამ წიგნში კარენ ჩენგი განმარტავს შრიფტის დიზაინის შექმნის პროცესებს. იგი განიხილავს ასოების სტრუქტურის, ოპტიკური კომპენსაციისა და კითხვადობის საკითხებს. ასევე, მოიცავს შრიფტის ისტორიას, კლასიფიკაციას და სხვა მრავალ თემას.

 

წიგნში შესული 400-ზე მეტი ილუსტრაცია ასახავს სიმბოლოების კონსტრუქციის აგების ვიზუალურ პრინციპებს, ესკიზებიდან დაწყებული, საბოლოო შრიფტის დიზაინით დამთავრებული. მაგალითების სახით, სახელმძღვანელოში გაანალიზებულია უამრავი კლასიკური და თანამედროვე შრიფტების აგების პრინციპები. 

ავტორი: 

Karen Cheng

Graphic Languages

„ „Graphic Languages“ — მსოფლიო დამწერილობის სისტემების ვიზუალური გზამკვლევი“ ოლივერ ჰოისლე-ს რედაქტორობით გამოცემული ტიპოგრაფიული წიგნია, რომელშიც წარმოდგენილია მსოფლიოს წამყვანი შრიფტების დიზაინერებისა და დამწერლობის ექსპერტების, მათ შორის ქართველი ტიპოგრაფების, ანა სანიკიძისა და აკაკი რაზმაძის ნამუშევრები. 

ავტორი:

Oliver Häusle

Typography, Referenced: A Comprehensive Visual Guide to the Language, History, and Practice of Typography

ტიპოგრაფია, მითითებით“ არის ყველაზე ყოვლისმომცველი გამოცემა შრიფტის დიზაინზე. მოიცავს ტიპოგრაფიის ყველა ასპექტს, რაც დიზაინის ნებისმიერ სტუდენტს, პროფესიონალ დიზაინერს ან დიზაინის მოყვარულს შეიძლება დასჭირდეს.

 

წიგნში იხილავთ:

 

• თანამედროვე დიზაინში შრიფტის გამოყენების ათასობით ილუსტრირებულ მაგალითს.

• ისტორიას დაწყებული ბერძნული ლაპიდარული წარწერებიდან ფილმ „ჰელვეტიკამდე“.

• შრიფტის ცნობილ დიზაინებს.

• ტიპოგრაფიული ენის, ტერმინების, იდეების, პრინციპებისა და პროცესების განმარტებებს.

ავტორები:

Kathryn Henderson, Allan Haley, Ina Saltz, Jason Tselentis, Richard Poulin, Gerry Leonidas, Tony Seddon,  Tyler Alterman.

Thinking with Type

დიზაინში ხშირად ჩნდება კითხვები: როგორი ტიპის შრიფტი გამოვიყენოთ? რა ზომის? როგორ უნდა იყოს ასოები, სიტყვები და აბზაცები ერთმანეთთან გასწორებული, დაშორებული, დალაგებული? ესაა დამხმარე სახელმძღვანელო დიზაინერებისთვის, რომლებსაც უნდათ უკეთ გაიცნონ შრიფტის დიზაინი და მისი გამოყენების პრინციპები. 

ავტორი:

Ellen Lupton

 

სტატიის ავტორი:  

 

 

   მარიამ ჩაჩანიძე

 

 

 

 Facebook     Instagram